“Ғарыш сапары” компаниясы экология заңы бойынша өмір сүруді ұсынады

0
54

Жыл сайын қалдықтар мәселесі тек артып келеді. Қоқыс полигондары көбейіп, қоршаған орта мен оның тұрғындары зардап шегеді. Кішігірім рұқсат етілмеген қоқыс орындары көбейіп, енді ол ғарыштан да көрініп жатыр.

Осы ретте”Қазақстан ғарыш сапары” ҰК АҚ мамандары қоқыс орындарын серіктік технологиялар көмегімен анықтап, халық үшін маңызды және көп еңбекті қажет ететін жұмысты атқарып жүр.

“Ғарыш сапары” компаниясының Экология және қауіпсіздік мониторингі басқармасының экология және жер қойнауын пайдалану бөлімінің басшысы Жасыбай Шаймерденов компания жұмысы және ғарыштағы экология туралы әңгімелейді.

– Жасыбай, ғарыштық түсірілімдермен жұмыс істеу алгоритмі және одан кейінгі іс-қимылдар туралы айтып беріңізші?

– Түсірілімнен бастап суретте қалдықтарды анықтауға дейінгі жұмыс барысы өте ауқымды. Бір жылға қызығушылық аймағы анықталғаннан кейін, ал бұл ағымдағы жылы құрамына 3 Республикалық маңызы бар қала және ҚР 14 облыс орталығы кіретін 35 ірі елді мекен, біз жерді қашықтықтан зондтау ғарыш жүйесі департаментіне суретке түсіру және кейіннен суретті белгілі бір деңгейге дейін өңдеу бойынша өтінім береміз.

Бұдан әрі Қорғаныс министрлігінде ғарыштық суретке бақылау қарау жүргізіледі. Онда қызметкерлер суреттің құпия емес пе екенін анықтайды. Барлық көрсетілген қадамдардың нәтижесінде талдау және жұмыс үшін дайын сурет бізге, экология және жер қойнауын пайдалану мониторингі бөліміне түседі. Біз терең өңдеу мен талдау жүргіземіз, әртүрлі мерзімдік ғарыш түсірілімдерін дешифрлеу көмегімен өндіріс және тұтыну қалдықтарының рұқсат етілмеген үйінділерін анықтаймыз, лицензиялық қоқыс орындарында бұзушылықтарды көрсетеміз және қалдықтар объектілері шекараларының өзгеру серпінін жүргіземіз.

Ағымдағы жылы осы қызығушылық аймағында кең таралған пайдалы қазбаларды заңсыз өндіруді анықтаймыз.

Барлық алынған нәтижелер ҚР экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне геосервис арқылы беріледі, оның көмегімен ҚР ЭГТРМ КЭРК аумақтық экология департаменттерінің қызметкерлері барлық қоқыстардың орналасқан жерін көреді, оларды айналып өтіп, әрбір қоқысқа фото, бейне, дыбыс, құжаттаманы қоса бере отырып, пікірлер қалдырады. Бұдан әрі жергілікті атқарушы органдар аталған қоқыс тастайтын жерлерді жою жұмыстарын жүргізеді. Жергілікті жерде бағдарлауды жеңілдету үшін «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ құрған waste view және Waste edit мобильді қосымшалары пайдаланылады, оларды AppStore немесе GooglePlayStore-дан жүктеуге болады.

Егер сіз біз анықтаған барлық рұқсат етілмеген қоқыс орындарын көргіңіз келсе, жалпыға қол жетімді https://wasteopen.gharysh.kz/ сайтына кіре аласыз.

– Рұқсат етілмеген қоқыс үйінділері тұрғысынан Қазақстандағы қандай аймақтар ең проблемалы?

– Егер 2020 жылғы статистикамызға қарайтын болсақ, онда біз республика бойынша 8884 рұқсат етілмеген қалдықтар объектісін анықтадық, онда осы үйінділердің 40% ҚР Ақмола, Қарағанды және Шығыс Қазақстан облыстарында орналасқан. Сандар бойынша бұл аймақтар бұл тұрғыда ең проблемалы болып табылады.

– Қоршаған ортаға үлкен қауіп төндіретін ҚТҚ түрлері қандай?

– Экология департаменттерімен бірлесіп қоқыс тастайтын орындар бойынша шығу кезінде әртүрлі аурулардың тасымалдаушысы ретінде қауіпті болуы мүмкін жануарлардың туша еттерін кездестіреміз. Аккумулятор батареялары мен электр аспаптары топырақ пен жер асты суларына үлкен зиян келтіреді.

Коқыс орындары жиі жанады, пластик және сол аккумуляторлық батареялар адамдарды уландыратын ерекше газдар шығарады.

– Қоқыс орындарын қалпына келтіру мүмкін бе немесе бұл жерлер ұзақ уақыт бойы табиғатқа жарамсыз болып қала бере ме?

– Әрине, қалпына келтіру мүмкін. Мұны істеу керек, өйткені табиғат бізге жеткілікті, біз оны жай ғана жоя алмаймыз. Қалпына келтіру процесінде қоқыс орындары қайтадан экономикалық және эстетикалық құндылыққа ие болады, қоршаған орта көрсеткіштері жақсарады.

Менің ойымша, кішігірім рұқсат етілмеген қоқыс орындарын уақытында жою керек және қаржыландыру жеткіліксіз болған кезде мұндай алаңдарға жеткізбеу керек. Бізге қоқыс жәшігіне нені тастаймыз және ол кейін қайда болады деп алаңдайтын кез келді!

– Сіздің ойыңызша, халық арасында экомәдениетті қалай арттыруға болады?

– Әр адамның экологиялық сауаттылығын жасы мен мамандығына қарамастан, күмәнсіз, елімізде арттыру қажет. Мұны бізді қорқытатын жоғарыдағы сандардан көреміз. Сіз жиі естисіз, бірақ мен қайталаймын, бұл ерте жастан, балабақшада, саябақта ата-аналармен бірге жүргенде, барлық жерде балалар табиғатқа ұқыпты қараудың жақсы мысалдарын көруі керек, өкінішке орай, біздің қоғамда аз.

Сондай-ақ, мен қазір бұл тақырыпта әлеуметтік жарнама аз екенін байқаймын, адамдар оны әр қадамда көруі керек: әлеуметтік желілерде, көшелерде, қоғамдық көліктерде. Біз қайда бара жатқанымызды және тек деректі фильмдерде ғана емес, сонымен қатар қысқа әлеуметтік жарнамаларда қандай салдары болатынын көрсетуіміз керек.

Ғарыштық мониторингтің көмегімен біз жергілікті тұрғындар қоқысты тұрақты негізде заңсыз лақтыруға дағдыланған жүйелі қоқыс тастайтын жерлерді де көрсеттік. Мұндай нысандармен бейнекамералар мен патрульдеу арқылы жұмыс істеген жөн. Сонда адамдар экология заңдарына сәйкес өмір сүру жақсы екенін көреді.

– Сұхбатыңыз үшін рахмет. Сіздің командаңызға сәттілік!

Дереккөз:

“Қазақстан Ғарыш Сапары” ҰК” АҚ баспасөз қызметі

Comments are closed.